TRƯỜNG THPT BÀU BÀNG

Sáng ngày 01/7/2026, tại Trường THPT Bàu Bàng, Câu lạc bộ Văn học – Nghệ thuật phối hợp với Tổ Ngữ văn và các bộ phận liên quan tổ chức chương trình sinh hoạt chuyên đề tháng 6 năm 2026 với chủ đề “Theo dấu chân Người qua miền thơ kháng chiến chống Pháp”. Hoạt động đã đưa học sinh trở về những năm tháng đấu tranh hào hùng của dân tộc qua thơ ca, âm nhạc, hình ảnh lịch sử và những trải nghiệm sáng tạo giàu ý nghĩa.

Hình ảnh 1: cô Lê Thị Tâm - Phó Chủ nhiệm CLB, triển khai nội dung chuyên đề

Chuyên đề được tổ chức trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Đợt thi đua đặc biệt “Tự hào 50 năm – Đổi mới và phát triển”, đồng thời gắn với nhiệm vụ xây dựng, phát huy Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh, số hóa học liệu, phát triển văn hóa đọc và đổi mới phương pháp giáo dục môn Ngữ văn tại Trường THPT Bàu Bàng.

Theo dấu chân Người từ chiến khu Việt Bắc

Mở đầu chương trình, học sinh được tham gia hoạt động khởi động “Một hình ảnh – một dấu chân lịch sử”. Thông qua những hình ảnh tư liệu về địa danh, sự kiện, tác phẩm và con người trong thời kỳ kháng chiến, các em cùng quan sát, suy luận và giải mã những dấu mốc quan trọng gắn với cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Không khí sinh hoạt trở nên sôi nổi ngay từ những phút đầu khi mỗi hình ảnh không chỉ là một câu hỏi kiến thức mà còn mở ra một câu chuyện lịch sử. Những địa danh quen thuộc như chiến khu Việt Bắc, núi rừng Tây Bắc, dòng sông Đuống hay những miền quê đi qua chiến tranh được kết nối với các tác phẩm văn học tiêu biểu, giúp học sinh hình dung rõ hơn mối quan hệ giữa văn chương và hiện thực đời sống dân tộc.

Tiếp nối chương trình là phần chuyên đề dẫn nhập “Dấu chân Người giữa núi rừng Việt Bắc” do thầy Đặng Tuấn Duy, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn học – Nghệ thuật, cùng nhóm học sinh thực hiện. Bằng hình thức thuyết trình kết hợp bản đồ, hình ảnh, tư liệu lịch sử và học liệu số, chuyên đề đã tái hiện cuộc sống, hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại chiến khu, đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn Người qua những sáng tác như “Cảnh khuya”, “Rằm tháng giêng”.

Trong hoàn cảnh kháng chiến còn nhiều gian khó, hình ảnh người chiến sĩ cách mạng trong thơ Hồ Chí Minh vẫn hiện lên với một tâm hồn nhạy cảm trước thiên nhiên, một phong thái ung dung, lạc quan và một trái tim luôn thao thức trước vận mệnh của đất nước. Qua đó, học sinh hiểu rằng thơ ca của Người không tách rời đời sống cách mạng mà chính là sự kết tinh giữa tâm hồn nghệ sĩ và bản lĩnh của một lãnh tụ hết lòng vì dân, vì nước.

Khi thơ ca kháng chiến được cảm nhận dưới nhiều thể nghiệm

Một trong những nội dung tạo được nhiều cảm xúc là phần diễn đọc, ngâm thơ và minh họa nghệ thuật với chủ đề “Miền thơ kháng chiến – tiếng thơ của Người, của người lính và nhân dân”.

Những câu thơ của Hồ Chí Minh, Tố Hữu, Chính Hữu, Quang Dũng, Hoàng Cầm và các nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến được tái hiện bằng giọng đọc truyền cảm, âm nhạc, hình ảnh và phần trình diễn được chuẩn bị nghiêm túc. Các tác phẩm “Cảnh khuya”, “Rằm tháng giêng”, “Sáng tháng Năm”, “Việt Bắc”, “Đồng chí”, “Tây Tiến”, “Bên kia sông Đuống”, “Đất nước” đã mở ra nhiều miền ký ức về cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc.

Mỗi tác phẩm là một lát cắt của lịch sử. Nếu thơ Hồ Chí Minh thể hiện vẻ đẹp của người chiến sĩ – thi sĩ giữa núi rừng Việt Bắc thì “Đồng chí” khắc họa tình cảm gắn bó sâu nặng của những người lính xuất thân từ những miền quê nghèo. “Tây Tiến” tái hiện vẻ đẹp hào hoa, lãng mạn và bi tráng của người lính trên hành trình vượt núi băng rừng; “Bên kia sông Đuống” ngân lên nỗi đau trước quê hương bị tàn phá; “Việt Bắc” trở thành khúc hát ân tình giữa cán bộ kháng chiến và đồng bào căn cứ địa.

Hình ảnh 2: Học sinh thể hiện khả năng cảm nhận văn học qua âm nhạc

Thông qua sự kết hợp giữa văn học, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn, những tác phẩm vốn quen thuộc trong sách giáo khoa được tiếp cận bằng một hình thức mới mẻ, gần gũi hơn. Học sinh không chỉ đọc để hiểu nội dung mà còn được sống trong không khí của tác phẩm, cảm nhận nhịp điệu, âm hưởng và sức lay động của tiếng thơ kháng chiến.

Học sinh chủ động khám phá và sáng tạo

Điểm nổi bật của chuyên đề là việc phát huy vai trò chủ thể của học sinh. Thay vì chỉ nghe thuyết trình, các em được chia thành từng nhóm để thực hiện hoạt động “Bản đồ dấu chân Người qua miền thơ kháng chiến”.

Mỗi nhóm lựa chọn một hoặc một số tác phẩm, xác định địa danh, sự kiện lịch sử, hình tượng trung tâm và thông điệp nổi bật, sau đó thể hiện kết quả trên giấy hoặc bằng các công cụ thiết kế số. Từ những dữ liệu riêng lẻ, học sinh từng bước kết nối thành một hành trình xuyên suốt: từ dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh giữa núi rừng Việt Bắc đến hình tượng người lính, nhân dân và quê hương trong những năm tháng kháng chiến.

Những bản đồ, infographic, postcard và sản phẩm sáng tạo không chỉ thể hiện sự hiểu biết về tác phẩm mà còn cho thấy khả năng lựa chọn, xử lý thông tin, làm việc nhóm và trình bày ý tưởng của học sinh. Qua mỗi sản phẩm, văn học được đặt trong mối quan hệ với lịch sử, địa lý, âm nhạc, hội họa và công nghệ, góp phần mở rộng không gian tiếp nhận tác phẩm.

Hoạt động này cũng giúp học sinh nhận ra rằng một bài thơ không tồn tại biệt lập. Phía sau mỗi câu chữ là một vùng đất, một thời đại, một số phận và một câu chuyện lớn của dân tộc. Khi xác định được bối cảnh ra đời và hành trình lịch sử gắn với tác phẩm, các em có điều kiện hiểu sâu hơn giá trị tư tưởng, tình cảm và nghệ thuật của thơ ca kháng chiến.

Sôi nổi với trò chơi “Theo dấu chân Người”

Không khí chương trình tiếp tục được khuấy động bằng trò chơi kiến thức “Theo dấu chân Người”. Các câu hỏi tập trung vào việc nhận diện tác giả, tác phẩm, địa danh, hình ảnh, câu thơ và những câu chuyện lịch sử có liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh và thơ ca kháng chiến.

Với hình thức câu hỏi nhanh, học sinh phải huy động kiến thức văn học, lịch sử, khả năng quan sát và phản xạ để đưa ra đáp án. Hoạt động tạo nên không khí thi đua vui tươi nhưng vẫn bảo đảm tính giáo dục, giúp củng cố kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng.

Qua mỗi câu hỏi, những thông tin tưởng như rời rạc được hệ thống lại thành một mạch nhận thức thống nhất. Học sinh không chỉ nhớ tên tác giả, tác phẩm mà còn hiểu rõ hơn hoàn cảnh lịch sử, giá trị nội dung và thông điệp được gửi gắm trong từng sáng tác.

Từ miền thơ kháng chiến đến trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay

Ở phần chia sẻ và liên hệ, đại diện các nhóm đã trình bày cảm nhận sau khi tham gia chuyên đề, đồng thời viết những thông điệp ngắn về trách nhiệm của học sinh trong cuộc sống hôm nay.

Từ câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh, những người lính, đồng bào và các thế hệ đã hy sinh cho độc lập dân tộc, học sinh bày tỏ lòng biết ơn đối với cha anh, ý thức trân trọng giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ những thành quả cách mạng.

Các em cũng nhận thức rõ rằng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không phải là những điều xa vời, mà được thể hiện qua những hành động cụ thể: sống có mục tiêu, có trách nhiệm; biết đoàn kết, sẻ chia; nghiêm túc trong học tập; chủ động đọc sách; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và nỗ lực đóng góp cho cộng đồng.

Thông điệp xuyên suốt của chương trình là theo dấu chân Chủ tịch Hồ Chí Minh qua những miền thơ của chiến khu, người lính và nhân dân để nhận ra vẻ đẹp của lý tưởng độc lập, tinh thần lạc quan, lòng yêu nước, tình đồng chí và sức mạnh của văn hóa Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến.

Hình ảnh 3: Giáo viên và học sinh chụp ảnh lưu niệm tại chuyên đề

Đổi mới hoạt động giáo dục Ngữ văn từ trải nghiệm

Chuyên đề “Theo dấu chân Người qua miền thơ kháng chiến” không chỉ là một buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Văn học – Nghệ thuật mà còn là hoạt động giáo dục giàu tính tích hợp và trải nghiệm.

Thông qua thuyết trình, diễn đọc, hoạt động nhóm, trò chơi kiến thức, thiết kế sản phẩm và chia sẻ cảm nhận, học sinh được rèn luyện nhiều năng lực quan trọng như đọc hiểu, thuyết trình, hợp tác, sử dụng công nghệ, cảm thụ nghệ thuật và trình bày quan điểm cá nhân. Đây cũng là cách đưa việc dạy và học Ngữ văn ra khỏi giới hạn của những trang sách, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận tác phẩm bằng cảm xúc và sự chủ động.

Hoạt động góp phần gắn kết chương trình của Câu lạc bộ Văn học – Nghệ thuật với Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh, phát triển văn hóa đọc, khai thác học liệu số và đổi mới hình thức giáo dục môn Ngữ văn. Đây là những mục tiêu quan trọng được xác định ngay từ khi xây dựng chuyên đề.

Khép lại chương trình, Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ đã nhận xét, tổng kết, ghi nhận tinh thần tham gia của các nhóm và giao nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm sau chuyên đề. Những hình ảnh, bài viết, bản đồ, infographic, postcard và sản phẩm số được tổng hợp làm tư liệu truyền thông, học liệu giáo dục và hồ sơ minh chứng cho hoạt động của Câu lạc bộ.

Chuyên đề đã để lại nhiều ấn tượng đẹp, góp phần khơi dậy tình yêu văn học, niềm tự hào dân tộc và lòng kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh trong học sinh. Từ những vần thơ đi cùng năm tháng, thế hệ trẻ hôm nay thêm hiểu giá trị của độc lập, hòa bình và ý thức rõ hơn trách nhiệm tiếp nối truyền thống, rèn luyện bản thân, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Nguồn: Tổ Ngữ văn, trường THPT Bàu Bàng